فناوری خوب است … مرگ بر فناوری!

آینده و فناوری

گاهی برخی چیزها آرام‌آرام در جریان روزمره زندگی‌مان وارد و عادی می‌شوند، به طوری که متوجه عمق تغییرات و تاثیرگذاری آن‌ها نمی‌شویم. فناوری‌های نوین ارتباطی و کامپیوتری، حداقل برای هم‌نسلان من چنین اوضاعی دارند (بخصوص اگر حرفه‌تان نیز به این حوزه مرتبط بوده و بیشتر با آن سر و کار داشته باشید). اگر نگاهی به کارهای روزانه خود بیاندازیم به سادگی می‌توان حس کرد که شاید بیش از ۷۰-۸۰ درصد شیوه صرف زمان امثال ما (در بیداری)، کاملا متفاوت با یکی دو نسل قبل است، حداقل در ظاهر. قطعا وقتی امری چنین جایگاه و تاثیری در زندگی می‌یابد، ارزش آن را دارد که کمی بیشتر راجع به آن بیاندیشیم، روند تغییرات و تاثیرگذاری‌اش را بررسی کرده و سعی در پیش‌بینی آینده آن داشته باشیم.

آینده و فناوری

احتمالا شما هم موافق باشید که تاکنون بیشتر افرادی که به بررسی روند پیشرفت فناوری نگریسته‌اند و سعی در بیان (و تصویر) تاثیرات آتی آن داشته‌اند، این کار را با عینک بدبینی انجام داده‌اند. ده‌ها و صدها فیلم هالیوودی این‌چنینی (وال-ای، ماتریکس، ترمیناتور و … که اتفاقا همه از فیلم‌های مورد علاقه‌ام هستند) شاهدی بر این ادعاست. البته شاید این مساله از لحاظی آن‌قدر نیز بی‌راه نباشد، تاثیرات مخرب زیست‌محیطی و گرمایش زمین، سایه سنگین سلاح‌های کشتار جمعی بر سر بشریت در دهه‌های متمادی و … نمونه‌هایی از تاثیرات/کاربردهای منفی توسعه صنعت و فناوری است که تاکنون شاهدش بوده‌ایم (و داخل پرانتز اشاره کنم که بنظر این جنبه برای فناوری‌های ارتباطی و اطلاعاتی بسیار کمرنگ‌تر باشد). و همین‌ها شاید باعث شده تا برای آینده نیز بیشتر بر روی جنبه‌های منفی تمرکز کنیم، یا ممکن است عامل اصلی صرفا عینک بدبینی ما باشد که باعث می‌شود بیشتر به نیمه خالی لیوان فکر کنیم. شاید هم در برخی سناریوها، مثلا نابودی انسان توسط هوش مصنوعی، ریسک‌های پیش رو آن‌قدر ترسناک باشند که فکر و ذهن ما را به خود مشغول کرده و فرصتی برای پرداختن به مزایا باقی نمی‌گذارند.

اما همه این‌ها نباید موجب شود خدمات توسعه صنعت و فناوری و مواهبی را که امروزه از آن برخورداریم فراموش کنیم. برداشته‌شدن بخش مهمی از بار کارهای سخت و طاقت‌فرسا از دوش انسان، توانایی تولید غذای کافی برای انسان‌ها (این که تا چه حد در توزیع عادلانه موفق بوده‌ایم – که نبوده‌ایم – بحث دیگری است)، تسریع فرآیند حمل‌و‌نقل و … تنها برخی از مزایای آشکار توسعه صنایع ماشینی است و توزیع و دسترسی آسان و نسبتا عادلانه به اطلاعات و امکان برقراری ارتباطات، در همه‌جا و هر زمانی، مهمترین دستاوردهای صنایع ICT است. این‌ها واقعا موارد کوچکی نیست. خیلی از آرزوهایمان که در گذشته تنها تصورشان را می‌کردیم، حالا برایمان در عمل امکان‌پذیر شده‌اند و در مقابل خیلی از کارهایی که تا دیروز بخش عظیمی از انرژی و عمرمان را به خود تخصیص می‌داد، با صرف زمان و انرژی بسیار کمتری عملی است.

آیا درباره آینده نیز می‌توان چنین تصوری داشت؟ آیا می‌توان دنیایی را متصور شد که در آن برخی کارهای ضروری امروز برای زندگی (یا بهتر بگوییم، زنده ماندن) باز هم وقت کمتری از ما بگیرند و امکان صرف زمان برای کارهایی که دوستشان داریم و در مسیر کسب دانش، کمالات و …، بیشتر تسهیل شود؟ به نظر می‌رسد با نگاهی به مسیر گذشته، پاسخ این سوال مثبت است. هر چند طبیعتا این به معنای نادیده‌گرفتن احتمالات منفی و خطرات پیش رو نیست و اتفاقا ضرورت مثبت‌اندیشی توجه داشتن به خطرات احتمالی، در نظر گرفتن عدالت در روند توسعه و … است. حرکتی که هم‌اکنون هم توسط برخی ستاره‌های دنیای فناوری آغاز شده و پرداختن به آن نیازمند بحث دیگری است.

در پایان اگر دوست دارید تصور بهتری در این باره پیدا کنید، توصیه می‌کنم این پادکست خوب رادیو گیک با عنوان سینگولاریتی را از دست ندهید. یک اتفاق جالب هم که این روزها رخ داد باخت قهرمان جهان در بازی Go از هوش مصنوعی آلفاگوی گوگل بود! (لینک)

به نظر این موضوع واقعا ارزشش را دارد تا بیشتر و بیشتر در موردش مطالعه، فکر و رویاپردازی کرد، این‌طور نیست!؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *