فتح بهشت: در باب فصل مشترک غرب‌ستیری با غرب‌زدگی

🔷 اگر دقیق‌تر نگاه کنیم، غرب‌ستیزی در یکی از ریشه‌‌های مهمش با غرب‌زدگی مشترک است.
نفی دستاوردهای چند سده اخیر که پرچم رشد و توسعه بشر اغلب در دستان #غرب بوده، ریشه‌هایش همان افکار غرب‌زده‌هاست که مقهور این دستاوردها شده‌اند: اندیشه‌ای که بستر چند هزارساله‌ی رشد و توسعه بشر را دنبال نمی‌کند و رد پای هزاران دانشمند و کاوشگر از بابل و ایران و چین را در دستاوردهای سده‌های اخیر نمی‌بیند.

🔷 خسارت #غرب_ستیزی هم کمتر از #غربزدگی نیست.
انسان غرب‌ستیز خودش را در دستاوردهای اخیر دنیا بلانقش می‌یابد؛ و از این رو سعی می‌کند با نفی آن‌ها از آغاز مسیر نویی را بپیماید.
انسان غرب‌زده هم خود را بی‌ربط به مسیر رشد و توسعه می‌داند، اما چون غرور و همّیت انسان غرب‌ستیز را هم ندارد، سعی می‌کند هر چه را در دستان غرب است مو به مو الگوبرداری کند؛ از جمله آسیب‌هایی را که این روزها بلای جان تمدن غرب شده‌اند!

🔷 نمی‌دانم اگر انسان بومی پهنه‌هایی بودم که با غارت و استعمار غرب، پا به دنیای تمدنی نو گذاشته‌اند (همچون امریکا و استرالیا) نظرم چه بود. اما الان، و به عنوان انسانی که در شاهراه تمدنی اوراسیا «همیشه در بازی» و بارها پرچم‌دار آن بوده‌ام، بنای شکوهمندی که ساخته‌شده را می‌شناسم و نسبت به آن حس غربتی ندارم؛ بخش عمده آن را خودی می‌دانم و دوست دارم نگاره‌های جدیدی به آن اضافه کنم.

🔷 البته که باید پذیرفت در سده‌های اخیر نتوانسته‌ایم نقش مناسبی در رشد تمدن بشر و مسیردهی به آن ایفا کنیم و نباید در این زمینه اسیر دلخوشی‌ها و تاریخ‌پرستی‌های رقت‌انگیز شد. اما باید مراقب بود برای جبران عقب‌ماندگی‌ها با شتاب از چاله به سوی چاه نرویم، که در همین تاریخ معاصر نمونه‌هایی همچون آلمان در جنگ‌های جهانی درس‌های آموزنده‌ای برایمان دارند.

🔷 کلیپ بالا بخشی از فیلم «فتح بهشت: ۱۴۹۲» (۱۴۹۲: Conquest of Paradise)، اثر #ریدلی_اسکات است؛ کارگردانی که حداقل دو اثرش در Top Ten لیست سینمایی‌ام است! البته این فیلم اسکات که در سال ۱۹۹۲ و به مناسبت ۵۰۰مین سال اکتشاف امریکا، درباره سفر #کریستوف_کلمب ساخته شده، آن‌قدرها ندرخشید و نقدهای زیادی هم نسبت به آن مطرح است، از جمله نادیده گرفتن برخی جنایات کلمب و تازه‌واردان به قاره جدید (لینک یکی از این نقدها را ذیل همین مطلب گذاشته‌ام). اما چندین سکانس آن از جمله قسمتی که به اشتراک گذاشته‌شده جالب است. نکته این که مورون‌های مورد اشاره در سکانس بالا که از برخی توانمندی‌هایشان با شگفتی یاد می‌شود، مسلمان‌های همسایگی پادشاهی اسپانیا در آن دوران هستند.
و صد البته نباید فراموش کرد که موسیقی معروف #ونجلیس هم که احتمالا بارها در حماسه‌های ملی شنیده‌اید و در ابتدای این کلیپ هم قرار گرفته، مربوط به همین اثر است! 🙂

🔸 پانوشت-۱: تکلیف ما با غرب‌زده‌ها که مشخص بوده و هست؛ از این‌رو متن بالا بیشتر شقشقیه‌ای بود در باب آن روی سکه و کسانی‌که اگر غرب بگوید آسمان آبی است، همتشان را می‌گذارند تا اثبات کنند رنگ دیگری است!
پانوشت-۲: لینک نقد اشاره شده در متن:
https://medium.com/@bentheorowe/accuracy-vs-storytelling-in-ridley-scotts-1492-conquest-of-paradise-9d6757423cd0

چرا ایران؟ (توسعه محلی و جهانی: نقش ما در ایجاد تناسب میان این دو)

این نوشته متشکل از مجموعه استوری‌هایی است که آبان ماه ۱۳۹۸ در اینستاگرام منتشر شد. نظرات مخاطبان هم در نگارش و تکمیل آن نقش داشت و در نهایت به‌نظرم رسید خوب است که در قالب یک مطلب در وبلاگ هم قرار بگیرد.

  • نقطه شروع بحث پرسیدن یک سوال بود که نتیجه‌اش رو در ادامه می‌بینید:
چرا ایران؟
  • چیزی که واضحه اینه که وقتی درآمد همه مردم چهار برابر بشه، رشد اقتصادی بالاتر خواهد بود. به این ترتیب مسئولان هم میتونن در آمارها اعداد و ارقام بهتری رو به عنوان دستاورد و رکورد نمایش بدن.
    اما دلیل اینکه اغلبمون مورد دوم رو بهتر میدونیم اینه که صرف «رشد اقتصادی و GDP بالا»، بدون رعایت توازن و تناسب، الزاما زندگی بهتری رو به ارمغان نمیاره. دلایل این مساله هم متعدده که در استوری‌های قبل برخی‌اش رو دیدیم. این مساله اون‌قدر پذیرفته شده است که شاخصی به نام «ضریب جینی» هم به عنوان یکی از پارامترهای مهم توسعه سالم اقتصادی سنجیده میشه و اکثرمون باهاش آشناییم.
    البته این هم باید در نظر گرفت که چون در بسیاری موارد این موضوع با کلیدواژه عدالت بهانه‌ای بوده برای اجرای سیاست‌های پوپولیستی، یا دولتی کردن اقتصاد و … بعضی‌هامون ممکنه کلا ازش صرف نظر کنیم.
  • اما موضوعی که من میخوام از نتایج این بحث استفاده کنم، رابطه #توسعه و #فناوری است. ما و خیلی از افراد دیگری که در حوزه فناوری کار میکنیم، بعد از مدتی مدام از سوی دیگران با این سوال مواجه میشیم که:

چرا ایران!؟

ادامه خواندن “چرا ایران؟ (توسعه محلی و جهانی: نقش ما در ایجاد تناسب میان این دو)”

بزرگترین پولشویی تاریخ!

  • بزرگترین پولشویی تاریخ، تبدیل «کشورهای استعمارگر» قرن هجدهم، به «کشورهای توسعه‌یافته» قرن بیستم بود.
  • کارشناس اتوکشیده‌ای را که در فلان سازمان بین‌المللی اروپایی نشسته و ماهی ۴-۵ هزار یورو میگیرد تصور کنید. فردی که اتفاقا آدم خوبی هم هست و واقعا دغدغه صلح در کشورهای در حال توسعه را دارد. اما در عین حال جایگاهش را مدیون توزیع ثروت ناشی از خشونت‌های ۲۰۰ سال قبل، در همین کشورهاست.
  • درباره خیلی از شرکت‌ها هم اوضاع همین‌طور است. فقط درباره بعضی قدیمی‌ترها مثل BP (بریتیش پترولیوم)، موضوع شفاف است و درباره جدیدها، پیچیده‌تر.
  • این سال‌ها (و احتمالا بعد از شکست بلوک شرق)، نقش میراثی که هر یک از ما از گذشته‌مان داریم، در تحلیلِ چرایی جایگاه کشورها به شدت کمرنگ شده. مساله‌ای که اگر مهمترین عامل نباشد، قطعا یکی از مهمترین‌هاست. ما اما یاد گرفته‌ایم که فقط زمان کنونی را ببینیم و عامل همه تفاوت‌ها را در شیوه‌های مدیریتی و … حال حاضرمان خلاصه کنیم.

پانوشت: هرچند این مساله نباید توجیهی برای کم‌‌کاری‌هایمان باشد، اما دانستن آن قطعا برای مسیر آینده لازم است.

فرشته‌ای در کلیسای قدرت: در ستایش «ساختارهای خوب» به جای «آدم‌های خوب»

”می‌دونی، حتی یک فرشته هم بعد از ورود به کلیسای قدرت، بدون کنترل به یک فاحشه تبدیل می‌شه!“

این جمله را راکووسکی (Rakowski)، آخرین حاکم کمونیست لهستان در گفتگو با اوریانا فالاچی بیان کرده. در ایام نزدیک به فروپاشی بلوک شرق. جمله‌ای که اگر قید «ممکنه» را به آن اضافه کنیم، احتمالا دقیق‌تر می‌شود.

راکوفسکی لهستان

یکی از مهمترین دلایل عقب‌ماندگی این است که به جای «ساختارها» و نهادها، تمرکزمان بر «افراد» باشد. جامعه پیشرفته دغدغه‌اش یافتن «پادشاه عادل» نیست، بلکه راه ظلم کردن را به روی مقام پادشاهی می‌بندد.

«آدم خوب» کسی نیست که به صورت انقلابی سعی دارد همه مشکلات را حل بکند؛ آدم خوب کسی است که ساختارها را اصلاح و شفاف کند؛ طوری که حتی اگر یک فاحشه هم وارد کلیسای قدرت شد، مجبور شود شبیه فرشته‌ها رفتار کند!

اگر می‌بینیم یک مدیر می‌تواند به یکباره و در مدتی کوتاه، یک سازمان را متحول کند (مثبت یا منفی)، باید بدانیم که اصولا از ابتدا با یک «سازمان» روبرو نبوده‌ایم … . البته که همین تحول هم اگر مثبت باشد خوب است، اما به شرطی که متناسب با آن، ساختاری به وجود بیاید.

پانوشت:

  • اهمیت انتخاب آدم‌های خوب و مناسب برای اجرای نقش‌ها در هر ساختاری از بدیهیات است؛ آن‌قدر بدیهی که گاهی به اشتباه می‌اندازدمان و باعث می‌شود ضرورت اصلاح ساختارها برایمان کمرنگ شوند.
  • متن انگلیسی مصاحبه را می‌توانید از اینجا بخوانید. متن فارسی این مصاحبه هم در کنار مجموعه‌ای دیگر از گفت‌و‌گوهای اوریانا فالاچی با رهبران جهان، توسط غلامرضا امامی در کتابی جمع شده (عکس زیر) که بسیار خواندنی است.
کتاب گفتگوهای اوریانا فالاچی

چقدر از دنیایی که برای افراد معلول و کم‌توان ساختیم راضی هستیم؟

پایمال شدن حقوق اقلیت‌ها توسط اکثریت (دیکتاتوری اکثریت) در همه انواعش کثیفه. اما قطعا یکی از احمقانه‌ترین انواعش در قبال افراد کم توان و معلول جامعه است! افراد کم‌توان مثل اقلیت‌های نژادی، دینی و … نیستند که مرزهای مشخصی با ما داشته باشند. ممکنه یکی از نزدیکان‌مون، مثلا فرزندمون جزو این اقلیت باشه؛ یا حتی خودمون، بعد از یک حادثه. و جدای از این، قطعا دوران سالمندی اغلب افراد، با انواع‌ کم‌توانی‌ها مواجه خواهد بود.
طبعا بخشی از وظایف این حوزه حاکمیتی است؛ ولی مدتیه فکر میکنم ما چه اندازه نقش خودمون رو ایفا کردیم!؟ آیا این مساله اصولا جایگاهی در مطالباتمون داشته؟ ما چقدر در تضییع حقوق این عزیزان سهیم هستیم؟

افراد معلول و کم توان و توانیاب

شهید چمران؛ قهرمان لیبرال و غرب‌زده جمهوری اسلامی!

چند روز پیش بخشی از مطلب زیر را به نقل از شهید چمران در توییتر دیدم. در گوگل که جستجو کردم به متن کامل‌تری رسیدم که عینا آن را از سایت مشرق در ادامه آورده‌ام. آن‌طور که در توضیح خبر آمده شهید چمران این سخنان را در سال ۱۳۶۰ بیان کرده و مرجع اصلی متن هم صفحه ۸۵ کتاب «حماسه عشق و عرفان» است.

شهید چمران امریکا غرب و لیبرالیسم

« … ادعای انقلابی گری دارند، فکر می کنند از انقلاب ایران طرفداری می کنند و پیروزی انقلاب ایران وابسته به وجود آنهاست، در حالی که به سهولت می توان دید ایشان بیش از هر دشمنی لطمه به انقلاب زده اند، انقلاب ایران را به لب پرتگاه سقوط کشانده اند، همه مردم را از انقلاب زده کرده اند، هرج و مرج و آشوب و بی نظمی در نظر آنان انقلاب معنی می دهد و تصور می کنند با بی برنامگی و شعارهای تند و احساسات کور و کارهای غیر منطقی میتوانند اتقلاب را به پیروزی برسانند.

با اعمال آنها چگونه آمریکا توانسته است ایران و انقلاب آن را بدنام کند، ایران را در دنیا منفرد نماید، در محاصره اقتصادی بفشارد، اختلافات داخلی را دامن بزند، نارضایتی مردم را روزافزون کند و … .

ادامه خواندن “شهید چمران؛ قهرمان لیبرال و غرب‌زده جمهوری اسلامی!”

ودا نت – VodeNet: چطور در آینده در دام شرکت‌های هرمی مشابه نیفتیم؟

باید اعتراف کنم وقتی در اواسط فروردین ماه ۹۷ (تقریبا یک سال پیش در چنین ایامی) آشنایی را ملاقات کردم و بعد از چند دقیقه متوجه شدم در حقیقت وسط جلسه «پرزنت» یکی از شرکت‌های هرمی نشسته‌ام، باورش برایم سخت بود که هنوز این چیزها در جامعه رواج دارد. و بعد که گستردگی موضوع را دیدم بیشتر تاسف خوردم که چرا باید اوضاع اقتصاد این‌قدر خراب و مسیر رشد ارگانیک سخت شده باشد که برخی با اینکه به احتمال زیاد خودشان هم به اشتباه بودن چنین مسیرهایی علم دارند، باز تلاش کنند خانه آرزوهایشان را بر مبنای آن بسازند.

اما جدای از این موارد، موضوعی که بیشتر برای من عجیب بود وضوح کلاهبرداری شرکت هرمی «ودا نت» بود و اینکه چطور توانسته با روش‌های پیش پا افتاده تعداد زیادی از افراد را فریب دهد. آن هم افرادی که غالبا دانشجو و جوان بودند و می‌توانستند با چند سرچ ساده، سر و ته موضوع را در بیاورند. البته چند ماه پیش خبر دستگیری لیدرهای این جریان منتشر شد (لینک خبر)؛ و این یعنی پایان یک کلاهبرداری دیگر که افراد بسیاری در آن متضرر شدند. طبیعتا اقدام دیرهنگام مسئولان در چنین مواردی که به دلیل ماهیت شبکه‌ای، رشد انفجاری دارند به هیچ وجه قابل توجیه نیست، اما یک مساله مهم را به ما گوشزد می‌کند: خودمان باید حواسمان به جیب‌مان باشد و قبل از هر سرمایه‌گذاری، جوانب امر را کاملا بسنجیم و از افراد خبره مشاوره بگیریم. به خصوص اگر مثل شرکتی که در اینجا موضوع بحث است، با مجموعه‌ای طرف باشیم که مدعی خارجی‌بودن است، نمایندگی قانونی داخلی ندارد و از این رو در صورت بروز مشکل و کلاهبرداری هیچ پشتوانه حقوقی نیز نداریم.

به موضوع اصلی بحث برگردیم. بعد از مواجهه با شبکه هرمی ودا نت تصمیم گرفتم حتما مصادیق دروغ‌ها و روش کلاهبرداری این شرکت صوری را برای انتشار در وبلاگ (و حتی ارسال به سایت‌های خبری) بنویسم. اما با وجود احساس مسئولیتی که در این زمینه داشتم و حس می‌کردم از این پس من هم به علت عدم تلاش در آگاه‌سازی افراد در فریب‌شان به نوعی مقصر هستم، متاسفانه فرصت انجام این کار تاکنون فراهم نشد. شاید یک دلیلش این باشد که تلاش داشتم کار را خیلی کامل و جامع انجام دهم و این انرژی و وقت آزاد زیادی می‌طلبید که متاسفانه طی دو سه سال اخیر امکانش را ندارم. به هر حال اگرچه تاکنون زمان زیادی گذشته و شاید به نظر نوشدارو بعد از مرگ سهراب بیاید، اما چون بالاخره فرصتی ایجاد شد تصمیم گرفتم یک سری اصول کلی را برای بررسی کلاهبرداری‌های احتمالی و تشخیص شرکت‌های هرمی از غیر هرمی در یک مطلب به صورت خلاصه بیاورم، شاید در آینده به درد کسی بخورد. و طبیعتا چون موردی که من به آن برخورد کردم شرکت ودا نت بود، مدل بررسی را نیز حول همین شرکت می‌آورم.

قبل از شروع خلاصه‌ای از موضوع و مدل فعالیت شرکت هرمی ودانت برای خوانندگانی که با آن آشنا نیستند:

ادامه خواندن “ودا نت – VodeNet: چطور در آینده در دام شرکت‌های هرمی مشابه نیفتیم؟”

چگونه از کسی که با مشکلی مواجه شده حمایت کنیم؟

فرهنگ مردم ما برخلاف برخی کشورها که نسبت به مسایل یکدیگر بی‌تفاوت هستند، طوری است که به محض وقوع مشکلی برای یک نفر، بقیه‌مان تلاش می‌کنیم تا به نوعی به او کمک کنیم. این مساله محدود به نزدیکان‌مان هم نیست و حتی اگر در خیابان هم ببینیم کسی با مشکلی مواجه شده، غالبا برای کمک اقدام می‌کنیم. هر چند شاید این فرهنگ امروزه در برخی مناطق کم‌رنگ‌تر شده، و یا به جای دیدگاه حمایتی، بیشتر سمت و سوی کنجکاوی گرفته باشد (سلفی گرفتن موقع حوادث را که یادتان هست؟)، اما فعلا قصد پرداختن به این جنبه موضوع را ندارم. مساله مهمتری که در بسیاری موارد رخ می‌دهد این است که بعضی از ما در این شرایط (مشکلات شخصی دیگران) با هدف حمایت و خیرخواهی، شیوه رفتاری نادرستی را انتخاب می‌کنیم و ناخواسته موجب تشدید مشکلات می‌شویم!

همذت پنداری و حمایت

اگر در اینترنت درباره شیوه درست حمایت از افراد هنگام مشکلات و ناراحت بودن مقداری جستجو کنید، توصیه‌ها و مقالات زیادی پیدا خواهید کرد. دو اصل پایه‌ای را که به نوعی چکیده غالب این مطالب هم هست در ادامه آورده‌ام:

۱- هنگامی که مشکلی برای فردی رخ میدهد، به جای تلاش برای راه‌حل دادن، نخستین واکنش‌مان باید این باشد که سعی کنیم طرف مقابل را درک کنیم. اما درک کردن یعنی چی؟ بخش مهمش «شنیدن صحبت‌های فرد درباره مساله‌ای است که با آن مواجه است»، همین! حالا اگر فرد با استعدادی در روابط اجتماعی هستیم، احتمالا می‌توانیم با حالات چهره، بیان برخی جملات کوتاه (در حد اینکه «باید سخت باشه»، «تلاش می‌کنم درکت کنم»، «من کنارت هستم، میتونی روم حساب کنی» و …) و حتی لمس فیزیکی (به ویژه در خانم‌ها)، این فرآیند را بهتر انجام بدهیم. ولی لازم است بدانیم صرف گوش دادن خودش بخش بزرگی از فرآیند درک کردن است و الزامی به هیچ کار اضافه‌ای نیست، مخصوصا اگر خوب بلد نباشیم و احتمال بدهیم ممکن است بدتر خراب‌کاری کنیم!

۲- نکته دیگر درباره کاری است که ما ایرانی‌ها به آن علاقه ویژه‌ای داریم: مشاوره دادن و تلاش برای حل مساله! 🙂
خیلی از ما وقتی با فردی مواجه می‌شویم که مشکلی دارد، همان اول سعی می‌کنیم راه‌حل‌هایمان را به او تجویز کنیم! کاری که از چند جنبه اشتباه است:

ادامه خواندن “چگونه از کسی که با مشکلی مواجه شده حمایت کنیم؟”