فتح بهشت: در باب فصل مشترک غرب‌ستیری با غرب‌زدگی

🔷 اگر دقیق‌تر نگاه کنیم، غرب‌ستیزی در یکی از ریشه‌‌های مهمش با غرب‌زدگی مشترک است.
نفی دستاوردهای چند سده اخیر که پرچم رشد و توسعه بشر اغلب در دستان #غرب بوده، ریشه‌هایش همان افکار غرب‌زده‌هاست که مقهور این دستاوردها شده‌اند: اندیشه‌ای که بستر چند هزارساله‌ی رشد و توسعه بشر را دنبال نمی‌کند و رد پای هزاران دانشمند و کاوشگر از بابل و ایران و چین را در دستاوردهای سده‌های اخیر نمی‌بیند.

🔷 خسارت #غرب_ستیزی هم کمتر از #غربزدگی نیست.
انسان غرب‌ستیز خودش را در دستاوردهای اخیر دنیا بلانقش می‌یابد؛ و از این رو سعی می‌کند با نفی آن‌ها از آغاز مسیر نویی را بپیماید.
انسان غرب‌زده هم خود را بی‌ربط به مسیر رشد و توسعه می‌داند، اما چون غرور و همّیت انسان غرب‌ستیز را هم ندارد، سعی می‌کند هر چه را در دستان غرب است مو به مو الگوبرداری کند؛ از جمله آسیب‌هایی را که این روزها بلای جان تمدن غرب شده‌اند!

🔷 نمی‌دانم اگر انسان بومی پهنه‌هایی بودم که با غارت و استعمار غرب، پا به دنیای تمدنی نو گذاشته‌اند (همچون امریکا و استرالیا) نظرم چه بود. اما الان، و به عنوان انسانی که در شاهراه تمدنی اوراسیا «همیشه در بازی» و بارها پرچم‌دار آن بوده‌ام، بنای شکوهمندی که ساخته‌شده را می‌شناسم و نسبت به آن حس غربتی ندارم؛ بخش عمده آن را خودی می‌دانم و دوست دارم نگاره‌های جدیدی به آن اضافه کنم.

🔷 البته که باید پذیرفت در سده‌های اخیر نتوانسته‌ایم نقش مناسبی در رشد تمدن بشر و مسیردهی به آن ایفا کنیم و نباید در این زمینه اسیر دلخوشی‌ها و تاریخ‌پرستی‌های رقت‌انگیز شد. اما باید مراقب بود برای جبران عقب‌ماندگی‌ها با شتاب از چاله به سوی چاه نرویم، که در همین تاریخ معاصر نمونه‌هایی همچون آلمان در جنگ‌های جهانی درس‌های آموزنده‌ای برایمان دارند.

🔷 کلیپ بالا بخشی از فیلم «فتح بهشت: ۱۴۹۲» (۱۴۹۲: Conquest of Paradise)، اثر #ریدلی_اسکات است؛ کارگردانی که حداقل دو اثرش در Top Ten لیست سینمایی‌ام است! البته این فیلم اسکات که در سال ۱۹۹۲ و به مناسبت ۵۰۰مین سال اکتشاف امریکا، درباره سفر #کریستوف_کلمب ساخته شده، آن‌قدرها ندرخشید و نقدهای زیادی هم نسبت به آن مطرح است، از جمله نادیده گرفتن برخی جنایات کلمب و تازه‌واردان به قاره جدید (لینک یکی از این نقدها را ذیل همین مطلب گذاشته‌ام). اما چندین سکانس آن از جمله قسمتی که به اشتراک گذاشته‌شده جالب است. نکته این که مورون‌های مورد اشاره در سکانس بالا که از برخی توانمندی‌هایشان با شگفتی یاد می‌شود، مسلمان‌های همسایگی پادشاهی اسپانیا در آن دوران هستند.
و صد البته نباید فراموش کرد که موسیقی معروف #ونجلیس هم که احتمالا بارها در حماسه‌های ملی شنیده‌اید و در ابتدای این کلیپ هم قرار گرفته، مربوط به همین اثر است! 🙂

🔸 پانوشت-۱: تکلیف ما با غرب‌زده‌ها که مشخص بوده و هست؛ از این‌رو متن بالا بیشتر شقشقیه‌ای بود در باب آن روی سکه و کسانی‌که اگر غرب بگوید آسمان آبی است، همتشان را می‌گذارند تا اثبات کنند رنگ دیگری است!
پانوشت-۲: لینک نقد اشاره شده در متن:
https://medium.com/@bentheorowe/accuracy-vs-storytelling-in-ridley-scotts-1492-conquest-of-paradise-9d6757423cd0

چرا ایران؟ (توسعه محلی و جهانی: نقش ما در ایجاد تناسب میان این دو)

این نوشته متشکل از مجموعه استوری‌هایی است که آبان ماه ۱۳۹۸ در اینستاگرام منتشر شد. نظرات مخاطبان هم در نگارش و تکمیل آن نقش داشت و در نهایت به‌نظرم رسید خوب است که در قالب یک مطلب در وبلاگ هم قرار بگیرد.

  • نقطه شروع بحث پرسیدن یک سوال بود که نتیجه‌اش رو در ادامه می‌بینید:
چرا ایران؟
  • چیزی که واضحه اینه که وقتی درآمد همه مردم چهار برابر بشه، رشد اقتصادی بالاتر خواهد بود. به این ترتیب مسئولان هم میتونن در آمارها اعداد و ارقام بهتری رو به عنوان دستاورد و رکورد نمایش بدن.
    اما دلیل اینکه اغلبمون مورد دوم رو بهتر میدونیم اینه که صرف «رشد اقتصادی و GDP بالا»، بدون رعایت توازن و تناسب، الزاما زندگی بهتری رو به ارمغان نمیاره. دلایل این مساله هم متعدده که در استوری‌های قبل برخی‌اش رو دیدیم. این مساله اون‌قدر پذیرفته شده است که شاخصی به نام «ضریب جینی» هم به عنوان یکی از پارامترهای مهم توسعه سالم اقتصادی سنجیده میشه و اکثرمون باهاش آشناییم.
    البته این هم باید در نظر گرفت که چون در بسیاری موارد این موضوع با کلیدواژه عدالت بهانه‌ای بوده برای اجرای سیاست‌های پوپولیستی، یا دولتی کردن اقتصاد و … بعضی‌هامون ممکنه کلا ازش صرف نظر کنیم.
  • اما موضوعی که من میخوام از نتایج این بحث استفاده کنم، رابطه #توسعه و #فناوری است. ما و خیلی از افراد دیگری که در حوزه فناوری کار میکنیم، بعد از مدتی مدام از سوی دیگران با این سوال مواجه میشیم که:

چرا ایران!؟

ادامه خواندن “چرا ایران؟ (توسعه محلی و جهانی: نقش ما در ایجاد تناسب میان این دو)”

بزرگترین پولشویی تاریخ!

  • بزرگترین پولشویی تاریخ، تبدیل «کشورهای استعمارگر» قرن هجدهم، به «کشورهای توسعه‌یافته» قرن بیستم بود.
  • کارشناس اتوکشیده‌ای را که در فلان سازمان بین‌المللی اروپایی نشسته و ماهی ۴-۵ هزار یورو میگیرد تصور کنید. فردی که اتفاقا آدم خوبی هم هست و واقعا دغدغه صلح در کشورهای در حال توسعه را دارد. اما در عین حال جایگاهش را مدیون توزیع ثروت ناشی از خشونت‌های ۲۰۰ سال قبل، در همین کشورهاست.
  • درباره خیلی از شرکت‌ها هم اوضاع همین‌طور است. فقط درباره بعضی قدیمی‌ترها مثل BP (بریتیش پترولیوم)، موضوع شفاف است و درباره جدیدها، پیچیده‌تر.
  • این سال‌ها (و احتمالا بعد از شکست بلوک شرق)، نقش میراثی که هر یک از ما از گذشته‌مان داریم، در تحلیلِ چرایی جایگاه کشورها به شدت کمرنگ شده. مساله‌ای که اگر مهمترین عامل نباشد، قطعا یکی از مهمترین‌هاست. ما اما یاد گرفته‌ایم که فقط زمان کنونی را ببینیم و عامل همه تفاوت‌ها را در شیوه‌های مدیریتی و … حال حاضرمان خلاصه کنیم.

پانوشت: هرچند این مساله نباید توجیهی برای کم‌‌کاری‌هایمان باشد، اما دانستن آن قطعا برای مسیر آینده لازم است.

فرشته‌ای در کلیسای قدرت: در ستایش «ساختارهای خوب» به جای «آدم‌های خوب»

”می‌دونی، حتی یک فرشته هم بعد از ورود به کلیسای قدرت، بدون کنترل به یک فاحشه تبدیل می‌شه!“

این جمله را راکووسکی (Rakowski)، آخرین حاکم کمونیست لهستان در گفتگو با اوریانا فالاچی بیان کرده. در ایام نزدیک به فروپاشی بلوک شرق. جمله‌ای که اگر قید «ممکنه» را به آن اضافه کنیم، احتمالا دقیق‌تر می‌شود.

راکوفسکی لهستان

یکی از مهمترین دلایل عقب‌ماندگی این است که به جای «ساختارها» و نهادها، تمرکزمان بر «افراد» باشد. جامعه پیشرفته دغدغه‌اش یافتن «پادشاه عادل» نیست، بلکه راه ظلم کردن را به روی مقام پادشاهی می‌بندد.

«آدم خوب» کسی نیست که به صورت انقلابی سعی دارد همه مشکلات را حل بکند؛ آدم خوب کسی است که ساختارها را اصلاح و شفاف کند؛ طوری که حتی اگر یک فاحشه هم وارد کلیسای قدرت شد، مجبور شود شبیه فرشته‌ها رفتار کند!

اگر می‌بینیم یک مدیر می‌تواند به یکباره و در مدتی کوتاه، یک سازمان را متحول کند (مثبت یا منفی)، باید بدانیم که اصولا از ابتدا با یک «سازمان» روبرو نبوده‌ایم … . البته که همین تحول هم اگر مثبت باشد خوب است، اما به شرطی که متناسب با آن، ساختاری به وجود بیاید.

پانوشت:

  • اهمیت انتخاب آدم‌های خوب و مناسب برای اجرای نقش‌ها در هر ساختاری از بدیهیات است؛ آن‌قدر بدیهی که گاهی به اشتباه می‌اندازدمان و باعث می‌شود ضرورت اصلاح ساختارها برایمان کمرنگ شوند.
  • متن انگلیسی مصاحبه را می‌توانید از اینجا بخوانید. متن فارسی این مصاحبه هم در کنار مجموعه‌ای دیگر از گفت‌و‌گوهای اوریانا فالاچی با رهبران جهان، توسط غلامرضا امامی در کتابی جمع شده (عکس زیر) که بسیار خواندنی است.
کتاب گفتگوهای اوریانا فالاچی

شهید چمران؛ قهرمان لیبرال و غرب‌زده جمهوری اسلامی!

چند روز پیش بخشی از مطلب زیر را به نقل از شهید چمران در توییتر دیدم. در گوگل که جستجو کردم به متن کامل‌تری رسیدم که عینا آن را از سایت مشرق در ادامه آورده‌ام. آن‌طور که در توضیح خبر آمده شهید چمران این سخنان را در سال ۱۳۶۰ بیان کرده و مرجع اصلی متن هم صفحه ۸۵ کتاب «حماسه عشق و عرفان» است.

شهید چمران امریکا غرب و لیبرالیسم

« … ادعای انقلابی گری دارند، فکر می کنند از انقلاب ایران طرفداری می کنند و پیروزی انقلاب ایران وابسته به وجود آنهاست، در حالی که به سهولت می توان دید ایشان بیش از هر دشمنی لطمه به انقلاب زده اند، انقلاب ایران را به لب پرتگاه سقوط کشانده اند، همه مردم را از انقلاب زده کرده اند، هرج و مرج و آشوب و بی نظمی در نظر آنان انقلاب معنی می دهد و تصور می کنند با بی برنامگی و شعارهای تند و احساسات کور و کارهای غیر منطقی میتوانند اتقلاب را به پیروزی برسانند.

با اعمال آنها چگونه آمریکا توانسته است ایران و انقلاب آن را بدنام کند، ایران را در دنیا منفرد نماید، در محاصره اقتصادی بفشارد، اختلافات داخلی را دامن بزند، نارضایتی مردم را روزافزون کند و … .

ادامه خواندن “شهید چمران؛ قهرمان لیبرال و غرب‌زده جمهوری اسلامی!”

اخلاق، یک لایه مضاعف برای سازوکارهای بشری

اگر هر بار برای عبور از آب انتظار معجزه و عصای موسایی داشته باشی، بعد از مدتی هم دنیات تباه میشه و هم ایمانت.

اخلاق و معنویت هم به منزله یک لایه مضاعف برای سازوکارهای بشری توسعه مطرح است، نه جایگزین همه آن‌ها!
اخلاق جای شفافیت را نمی‌گیرد.

نگاهی به گزارش بررسی مالکان ۱۰۰ شرکت برتر ایران

«حالا و پس از چند سال کشمکش بر سر کوتاه‌کردن دست دولت از #اقتصاد، نه‌تنها مردم مالکیت شرکت‌های بزرگ اقتصادی کشور را برعهده ندارند؛ بلکه اداره آنها از دست دولت نیز خارج شده است …»
«در این بین چند بانک و یک شرکت قطعه‌سازی متعلق به بخش خصوصی هستند (یا بهتر بگویم، دلیلی برای وابستگی آنها به نهادهای دولتی و شبه‌دولتی یافت نشد) که تعدادشان به ١٣ شرکت می‌رسد (۴ شرکت از این ١٣ شرکت وابسته به بانک پاسارگاد هستند)»
اگر هنوز این گزارش شرق رو (که برای چند ماه پیشه) ندیدید، همین الان بخونیدش.

خصولتی سازی به جای خصوصی سازی در کشور - گزارش شرق ادامه خواندن “نگاهی به گزارش بررسی مالکان ۱۰۰ شرکت برتر ایران”

مردم‌سالاری؛ دموکراسی و دین

– از زمانی که یادمونه، اولین و مهمترین توصیه بزرگان رعایت حق الناس بوده و اینکه خدا از هر چیز بگذره از حق‌الناس نمیگذره.
و کجا بیشتر از حاکمیت با حق‌الناس و بیت‌المال سر و کار داره؟ و با این حساب، آیا سپردن حداکثری امور و تصمیم‌گیری‌ها به خود مردم در نظام اسلامی، نشانه خرد و خداترسی حاکمان نیست؟ (حتی اگر نتیجه‌ش اشتباه باشه، شرع تا چه حد این حق رو به ما میده که کسی رو به زور از اشتباه‌کردن بازداریم!؟ و آیا وظیفه و هنر اصلی یک مرحله قبل و ترغیب مردم به مسیر درست نیست؟)
– نظام اسلامی، نه برای ژست دموکراسی، که به اقتضای اسلامی‌بودنش باید مردم‌سالار باشه و یکی از مهمترین نشانه‌های مردم‌سالاری، شفافیت (در امور و دخل و خرج‌ها) و پاسخگویی به مردم، به عنوان کارفرمای حکومته. و آیا خلاف این غش در معامله نیست!؟
– از هر مجموعه‌ای که در قدرت قرار میگیره، حداقل انتظار اینه که تحمل نقد شدن (یا حتی فحش‌شنیدن) رو داشته باشه (اگرچه مخالفان در اقلیت باشند یا اشتباه کنند)؛ و اصولا اگر به هر دلیلی (مثل حفظ تقدس یا …) نمیتونه بپذیره، نباید از ابتدا کلید بیت‌المال رو دست بگیره.
– حفاظت از ارزش‌ها تنها با حضور فعال بخش قابل توجهی از جامعه ممکنه، و تجربه جنبش‌های متعدد در سده‌های اخیر نشان داده نهادهای بسته‌ای که برای حفاظت از ارزش‌ها و … تشکیل میشن، به شدت با این تهدید مواجه هستند که رفته‌رفته خود را معادل ارزش‌ها بگیرند و ماموریتشان به جای حفاظت از ارزش‌ها، به حفاظت از منافعشان تغییر کنه.
– اولین گام برای حل مشکل، دیدنشه. و برای درست دیدن ابتدا باید از حاشیه امن ذهنی بیرون اومد و به استقبال مشکلات رفت، قبل از اینکه دیر بشه. خدا با هیچ‌کس عقد اخوت نبسته.

مردمسالاری دموکراسی دین ایران

پانوشت:
– طبعا مردمسالاری هم اصولی داره که عدم رعایتش میشه استبداد اکثریت، چیزی که متاسفانه ما در اون مهارت داریم! مثلا شهرهامون برای معلولین و افراد کم‌توان مناسب‌سازی نمیشه، چون در اقلیت هستند، و قس علی هذا … .
– اوصیکم و نفسی به مرور دائم متن سخنرانی ۸ خرداد ۱۳۵۸ حضرت امام در جمع مردم قم و با محوریت «خطر مخدوش شدن چهره اسلام – لزوم مراقبت مردم از مسئولان نظام جمهوری اسلامی» (صحیفه امام خمینی » جلد ۸ » صفحات ۱ تا ۷)
همین مطلب در اینستای من: https://www.instagram.com/p/Beqf8rpHCfa